Açıklama
İŞTE EFSANE BİR YEM BİTKİSİ: REYGRAS!
Tek yıllık reygras uzun bir yetişme mevsimi aralığına sahip olup, çabuk yetişmesi, otlatılabilmesi ve diğer serin iklim bitkilerine göre daha verimli olması nedeniyle de geniş coğrafyalarda tarımı yapılabilmektedir (2). Yağışlı ve rutubetli iklim şartlarında veya sonbahar biçiminden sonra reygrasın kuru ot olarak muhafazı zor olmaktadır. Bu nedenle reygrasın silaj olarak değerlendirilmesi daha avantajlıdır.
Reygrasın çok yıllık çeşitleri de vardır bunların desin değerleri tek yıllık olanlarla benzerdir ancak tek yıllık reygrasların verimi çok yıllık reygraslara göre oldukça fazladır (3). Diğer yandan tek yıllık reygraslar hastalık ve zararlılara dayanıklı olup hayvanlar tarafından iştahla yenen bir ottur, üstelik diğer buğdaygil ve baklagil yem bitkileriyle karışık ekimi de mümkündür (4). Diğer yandan toprağın altındaki sert fragipan tabakasının parçalanmasını sağladığından kendinden sonra ekilen ürünler için iyi bir ön bitkidir (5).

Reygras genetik olarak kaliteli ve verimlidir fakat bunu garanti etmek için ekiminden hasadına kadar asgari bakım işlemlerine de dikkat etmek gerekir. Örneğin reygras ne kadar verimli ve kaliteli olursa olsun ekimi çok derin yaptığınızda çimlenmez. Özellikle sıcak havalarda ekimden sonra sulamadaki aksaklıklar bitkilerin ölümüne sebep olur ve asla tarlayı kapatmaz. Sulamanın en kritik olduğu dönem ekimden sonraki dönem olup üst toprak tabakası çimlenme tamamlanana kadar nemli olmalıdır.
Tabi ki toprak yapısı ve içeriğinin de verim ve kalitede payı en önemlidir. Bu nedenle sık sık toprak analizi yapmalı eksik olan makro ve mikro besin elementleri takviye edilmelidir. Taban gübresi ve üst gübre olarak attığımız gübrelerden randıman alamayabiliriz. Bunun ana nedeni topraktaki bakır, çinko, bor, Mg vb. eser elementlerin eksikliğinden kaynaklanabilir. Bu eser elementlerin takviyesi de diğer gübrelerin yarayışlılığını dolayısıyla verim ve kaliteyi artıracaktır.
Topraktaki fazla kalsiyum diğer besin elementlerinin yarayışlılığını engeller. Bu nedenle kükürt gübrelemesi önerilmektedir. Bunların yanında reygras tuzlu ve/veya alkali topraklara toleranslı olmasıyla da bilinir ancak tuzluluk oranı arttıkça verim ve kalitede azalma görülür; bu durumda toprağın tuzsuz su ile yıkanıp tuzun uzaklaşması sağlanmalıdır. Tuzlu topraklar için ayrıca kireç uygulaması önerilmektedir ancak fazladan uygulayacağınız kireç toprak tuzluluğuna katkıda bulunabilir. Humik asit kullanımı ise toprakta hem tuzluluk hem de pH düzenlemesine neden olarak toprağın organik madde oranını artırdığı bilinmektedir. Bu nedenle ekimden önce toprağa humik asit ilavesi teygrasın verim ve kalitesi artıracaktır. Sulama konusunda da özellikle sonbahar ekimlerinde büyük tasarruf sağlanabilir.
Türkiye topraklarının büyük bir bölümünde potasyum yeterli olduğundan azot ve fosforlu gübrelemeye daha çok dikkat edilmelidir. Reygrasta azotlu gübreleme verim ve kaliteyi en çok etkileyen faktördür. Gübreleme miktarı bölgeye göre değişmektedir ancak ryegras diğer buğdaygiller gibi azotlu gübreye olumlu tepki vermektedir (6,7). Buna karşın çok fazla azotlu gübre kullanımı da hem bitki hem de toprağa zarar verebilmektedir.
Türkiye’de yapılan çalışmalarda en yüksek verim için tavsiye dilen azot miktarı Tokat bölgesinde 25 kg/da, Bursa ve Çukurova bölgesinde ise 50 – 55 kg/da civarında olmuştur (8). Azotlu gübrenin bir kısmı ekim zamanında diğer kısımları da sulama sonrası eşit miktarlara bölünerek verilmektedir. Kaliteli ve yüksek verim için toprak ve iklim durumuna göre ekim sırasında taban gübresi olarak ortalama 20-30 kg/da 20-20-0 veya amonyum sülfat, üst gübre olarak ise her biçimden sonra 10-15 kg kadar üre gübresi verilebilir.

